AI en de NOvA-aanbevelingen
De NOvA-aanbevelingen over AI in de advocatuur, vertaald naar uw dagelijkse werk.
In december 2025 publiceerde de Nederlandse orde van advocaten aanbevelingen voor verantwoord AI-gebruik, geordend naar de kernwaarden. Hier leest u wat ze vragen, wat ze niet zijn en welke punten een tool als LEO werkbaar maakt. De verantwoordelijkheid blijft bij u.
Zie hoe verifiëren werkt in LEO
In een demo van een half uur laten we zien hoe u de vindplaats van elk antwoord naloopt, op een vraag uit uw eigen praktijk. Laat uw gegevens achter, dan nemen we binnen één werkdag contact op.
Wat zijn de NOvA-aanbevelingen over AI?
De Aanbevelingen AI in de advocatuur zijn opgesteld door de projectgroep Digitalisering & AI van de NOvA en bieden richting voor verantwoord AI-gebruik. Het uitgangspunt: AI is een waardevol hulpmiddel, mits ingezet met oog voor de kernwaarden, en de advocaat blijft altijd zelf verantwoordelijk voor het uiteindelijke advies. Het is geen bindende regelgeving, maar de kernwaarden uit artikel 10a Advocatenwet gelden wel, en daaraan toetst de tuchtrechter. Eén aanbeveling raakt direct aan de keuze van een tool: gebruik uitsluitend tools met bronvermelding, zodat de output verifieerbaar is. Daar is LEO op gebouwd: hij zoekt in 111 officiële bronnen en zet onder elk antwoord de vindplaatsen die zijn geraadpleegd.
De aanbevelingen per kernwaarde
Vijf kernwaarden, samengevat.
Een beknopte weergave van wat de NOvA per kernwaarde aanbeveelt. De tekst op advocatenorde.nl is leidend.
Deskundigheid: eerst kennis, dan toepassing
Investeer in kennis van (generatieve) AI en de regelgeving eromheen, doe praktijkervaring op, verifieer altijd de output ("Controleer citaten, jurisprudentie en feiten altijd handmatig vóór gebruik") en bespreek vooraf met leveranciers hoe kwaliteit en waarborgen zijn geregeld.
Vertrouwelijkheid: ken en beheer de datastromen
Geen vertrouwelijke gegevens in gratis tools of publieke AI-modellen, deel alleen wat strikt nodig is, weet waar data worden opgeslagen en verwerkt en lees de (privacy)voorwaarden van leveranciers.
Onafhankelijkheid: AI ondersteunt, maar stuurt niet
De advocaat blijft eindverantwoordelijk en gebruikt AI als hulpmiddel. Wees alert op tools die uw prompt bevestigen, ook als die onjuist is, en stel AI-beleid en een controlecyclus op.
Integriteit: werk transparant en eerlijk
Neem AI-output nooit ongecontroleerd over, stel een kantoorbreed AI-beleid op, informeer cliënten daarover en wees intern transparant over het gebruik van AI.
Partijdigheid: AI is nooit leidend
De advocaat blijft verantwoordelijk voor een partijdige, maar rechtmatige belangenbehartiging. Voorkom benadeling door onevenwichtige of bevooroordeelde algoritmen.
Bron: Nederlandse orde van advocaten, Aanbevelingen AI in de advocatuur (advocatenorde.nl, gepubliceerd december 2025). Deze samenvatting vervangt de oorspronkelijke tekst niet.
Waar LEO bij helpt
De aanbevelingen blijven uw werk. LEO maakt ze werkbaar.
Geen tool maakt een kantoor vanzelf verantwoord. Wel kan een tool het verifiëren, het overzicht over datastromen en het vastleggen van keuzes makkelijker of moeilijker maken.
Verifiëren: de vindplaats staat eronder
De aanbeveling is: gebruik tools met bronvermelding en controleer citaten, jurisprudentie en feiten. LEO zet onder elke stelling het artikel, de uitspraak of het dossierstuk waar zij op steunt. Een ECLI die niet bestaat of naar een andere uitspraak verwijst, ziet u in één klik.
Datastromen: vooraf te toetsen
Uw cliëntdata wordt nooit gebruikt om AI-modellen te trainen. De opslag draait op eigen servers in EU-datacenters, en de verwerkersafspraken en subverwerkers staan openbaar in het Trust Center en het Legal Center.
Eindverantwoordelijkheid: een concept, geen besluit
LEO levert een onderbouwd concept. Wat u overneemt, bijstelt of schrapt, bepaalt u. Er gaat niets de deur uit zonder dat u het hebt gelezen.
Kantoorbeleid: vastleggen wat er aan staat
Per organisatie zet u aan welke mogelijkheden en koppelingen worden gebruikt, en met de bronnenkiezer bepaalt u wat de assistent raadpleegt. Zo sluit de inrichting aan op het AI-beleid van uw kantoor.
Welke bronnen LEO raadpleegt, staat open op de bronnenpagina, zodat u vooraf kunt beoordelen waar een antwoord op rust.
Alle 111 officiële bronnen →Wat LEO niet voor u doet
LEO maakt uw kantoor niet vanzelf in lijn met de aanbevelingen. Een AI-beleid opstellen, cliënten informeren, kennis opbouwen, een DPIA uitvoeren waar persoonsgegevens worden verwerkt en de output daadwerkelijk controleren blijven taken van het kantoor. LEO zorgt dat het controleren werkbaar is, omdat elk antwoord zijn vindplaats meedraagt.
Veelgestelde vragen
Wat advocaten vragen over AI en de NOvA.
- Heeft de NOvA een richtlijn voor AI-gebruik door advocaten?
- Niet als bindende regel. De NOvA publiceerde in december 2025 de Aanbevelingen AI in de advocatuur, die richting geven voor verantwoord AI-gebruik en zijn geordend naar de kernwaarden. De kernwaarden zelf staan in artikel 10a Advocatenwet en gelden wel; daaraan toetst de tuchtrechter ook het gebruik van AI.
- Moet ik mijn cliënt vertellen dat ik AI gebruik?
- De aanbevelingen noemen het vragen van toestemming aan de cliënt voor AI-gebruik in het dossier en het informeren van cliënten over het AI-beleid van het kantoor. Tegelijk zegt de NOvA in haar veelgestelde vragen dat er geen algemene regel bestaat die vereist dat een advocaat elk gebruik van AI aan de cliënt meldt. Transparantie is vaak wenselijk, zeker waar vertrouwelijkheid, kwaliteit, kosten of persoonsgegevens in het spel zijn.
- Mag ik vertrouwelijke cliëntstukken in een AI-tool zetten?
- Volgens de NOvA niet in gratis tools of publieke AI-modellen, en alleen met stevige contractuele waarborgen of in tools die binnen uw kantoor worden gehost en beheerd. Voor LEO geldt: uw cliëntdata wordt nooit gebruikt om AI-modellen te trainen, en de verwerkersafspraken en subverwerkers staan openbaar in het Trust Center en het Legal Center, zodat u zelf kunt toetsen.
- Houdt de deken toezicht op het gebruik van AI?
- In het Jaarplan Toezicht op de Advocatuur 2026 hebben de dekens AI als thema opgenomen en verkennen zij hoe toezicht wordt gehouden op verantwoord gebruik van AI. Dat AI-gebruik tuchtrechtelijk gevolgen kan hebben, bleek op 27 juli 2026: na een dekenbezwaar legde de Raad van Discipline 's-Hertogenbosch een berisping op voor processtukken met verwijzingen naar uitspraken die niet bestonden of een andere uitspraak betroffen, mede door het gebruik van een AI-tool (ECLI:NL:TADRSHE:2026:93).
- Voldoe ik aan de aanbevelingen als ik LEO gebruik?
- Nee, dat hangt af van hoe u werkt. LEO helpt bij onderdelen: een bronvermelding onder elk antwoord, openbare verwerkersafspraken en per organisatie in te stellen wat er aan staat. Het beleid, het informeren van cliënten en het daadwerkelijk controleren van de output blijven uw verantwoordelijkheid.
- Kan ik LEO eerst uitproberen?
- Ja. Elk plan is 14 dagen gratis te proberen, zonder creditcard. Liever eerst samen zien hoe u de vindplaatsen naloopt? Vraag een demo aan via het formulier op deze pagina.
Verantwoord AI-gebruik begint bij een antwoord dat u kunt nalopen.
Uw cliëntdata wordt nooit gebruikt om AI-modellen te trainen.
GDPR-compliant
Verwerking volledig binnen de AVG. Uw cliëntdata wordt nooit gebruikt om AI-modellen te trainen.
Data in de EU
Eigen servers in EU-datacenters (Duitsland en Finland) — geen hyperscaler. TLS 1.2+ in transport en een volledig versleuteld datavolume (LUKS2 full-disk) op elke productiehost, waar ook de back-ups staan.
ISO 27001 — certificaat verwacht Q4 2026
Certificeringsaudit afgerond in augustus 2026; certificaat verwacht in het vierde kwartaal van 2026. Volg de status in ons Trust Center.
Alle details, subverwerkers en documentatie: trust.prudai.com