AI voor omgevingsrechtadvocaten en de vergunningenpraktijk.

Eén wet, één plan

Wat er in het omgevingsplan staat, is deels nog het oude plan.

De Omgevingswet (Stb. 2016, 156) is op 1 januari 2024 in werking getreden en verving een stapel wetten waarvan de artikelnummers nog jaren in dossiers en modellen blijven rondzwerven. LEO citeert die oude nummers niet als geldend recht. Wat er van het oude recht nog meedoet, doet dat langs twee bepalingen die de wet zelf een einddatum heeft gegeven.

Eén plan per gemeenteartikel 2.4 Omgevingswet

„De gemeenteraad stelt voor het gehele grondgebied van de gemeente één omgevingsplan vast waarin regels over de fysieke leefomgeving worden opgenomen.” Eén document dus, in plaats van een lappendeken van bestemmingsplannen — maar dat ene document is in de praktijk nog volop in aanbouw, en dat is precies waar de volgende twee artikelen over gaan.

Het tijdelijke deel, met een houdbaarheidsdatum in de wetartikel 22.1 Omgevingswet

Het omgevingsplan van vandaag bestaat voor een groot deel uit het tijdelijke deel: de besluiten die op grond van artikel 4.6 lid 1 van de Invoeringswet Omgevingswet zijn overgegaan — de oude bestemmingsplannen dus — aangevuld met de kaarten en besluiten uit de Aanvullingswet bodem en met de regels die op grond van artikel 22.2 lid 1 tijdelijk deel uitmaken van het plan. De wettekst draagt bij die afdeling de aantekening dat zij op 1 januari 2032 vervalt. Tot die datum leest u dus twee lagen tegelijk, en de vraag welke laag uw regel draagt, is geen formaliteit.

De binnenplanse afwijking schakelt doorartikel 22.10 Omgevingswet

„In het tijdelijke deel van het omgevingsplan opgenomen regels als bedoeld in artikel 3.6, eerste lid, onder c, van de Wet ruimtelijke ordening gelden als regels als bedoeld in artikel 5.21, tweede lid, onder a.” In gewone woorden: de binnenplanse afwijkingsbevoegdheid uit een oud bestemmingsplan is onder de Omgevingswet een beoordelingsregel voor de aanvraag om een omgevingsvergunning voor een omgevingsplanactiviteit. Het bevoegd gezag moet de aanvraag daaraan toetsen vóórdat de buitenplanse route in beeld komt. Ook dit artikel vervalt op 1 januari 2032.

De vergunningplicht staat op twee plaatsenartikel 5.1 Omgevingswet

Lid 1 verbiedt zeven activiteiten zonder omgevingsvergunning — de omgevingsplanactiviteit, de rijksmonumentenactiviteit, de ontgrondingsactiviteit, de stortingsactiviteit op zee, de Natura 2000-activiteit, de jachtgeweeractiviteit en de valkeniersactiviteit — tenzij het gaat om een bij algemene maatregel van bestuur aangewezen geval. Lid 2 draait de logica om voor onder meer de bouwactiviteit, de milieubelastende activiteit, de lozingsactiviteit, de wateronttrekkingsactiviteit en de flora- en fauna-activiteit: die zijn alleen vergunningplichtig vóór zover het gaat om een bij AMvB aangewezen geval. Wie lid 1 en lid 2 door elkaar haalt, komt bij de verkeerde AMvB uit.

Eén wet, één plan, twee lagen en een schakelbepaling met een einddatum. Een artikelnummer zonder de regeling en de toestand erbij is in dit vak geen vindplaats maar een gok.

De klok

Welke termijn loopt er, en waarvandaan?

In het omgevingsrecht wordt meer verloren op termijnen en ontvankelijkheid dan op de inhoud. De beslistermijn hangt af van de procedure, de beroepstermijn van de wijze van bekendmaking, en de toegang tot de rechter van wat er in de zienswijzefase is gedaan. LEO leest die bepalingen uit de wet in plaats van ze uit het hoofd te noemen.

Acht weken — of een half jaarartikelen 16.64 en 16.65 Omgevingswet

Het bevoegd gezag beslist binnen acht weken na ontvangst van de aanvraag, of binnen twaalf weken als de voorgenomen beslissing instemming behoeft, en kan die termijn eenmaal met ten hoogste zes weken verlengen — waarbij het verlengingsbesluit binnen de beslistermijn bekend moet worden gemaakt (artikel 16.64 leden 1 en 2). Afdeling 3.4 van de Algemene wet bestuursrecht geldt alleen in bij AMvB aangewezen gevallen of op verzoek of met instemming van de aanvrager (artikel 16.65 lid 1). Eén uitzondering is voor de praktijk belangrijk: bij een buitenplanse omgevingsplanactiviteit met aanzienlijke gevolgen waartegen naar verwachting verschillende belanghebbenden bedenkingen zullen hebben, kan het bevoegd gezag afdeling 3.4 alsnog van toepassing verklaren (lid 4) — en moet het de aanvrager daarover eerst horen (lid 5).

De beroepstermijn begint niet waar u denktartikelen 6:7, 6:8 en 3:16 Algemene wet bestuursrecht

De termijn voor bezwaar en beroep bedraagt zes weken (artikel 6:7 Awb) en vangt aan met ingang van de dag na die waarop het besluit op de voorgeschreven wijze is bekendgemaakt (artikel 6:8 lid 1). Is het besluit met afdeling 3.4 voorbereid en tot een of meer belanghebbenden gericht, dan begint de beroepstermijn niet bij de bekendmaking maar met ingang van de dag na die waarop het besluit ter inzage is gelegd (lid 4). In de voorfase geldt voor zienswijzen en adviezen eveneens zes weken, gerekend vanaf de dag waarop het ontwerp ter inzage is gelegd en daarvan kennis is gegeven (artikel 3:16 leden 1 en 2). Voor de bekendmaking zelf verwijst artikel 16.64 lid 3 Omgevingswet naar artikel 12 van de Bekendmakingswet — de officiële publicatie is dus het startschot, niet de brief.

Twee poorten vóór de inhoudelijke beoordelingartikelen 6:13 en 8:69a Algemene wet bestuursrecht

Artikel 6:13 Awb sluit beroep uit voor de belanghebbende aan wie redelijkerwijs kan worden verweten dat hij geen zienswijzen naar voren heeft gebracht, geen bezwaar heeft gemaakt of geen administratief beroep heeft ingesteld. En artikel 8:69a Awb zet de tweede poort: de bestuursrechter vernietigt een besluit niet op de grond dat het in strijd is met een rechtsregel of rechtsbeginsel „indien deze regel of dit beginsel kennelijk niet strekt tot bescherming van de belangen van degene die zich daarop beroept”. Twee bepalingen die zelden over de inhoud gaan en vaak over de uitkomst.

Bij een projectbesluit loopt er een andere klokartikel 16.87 Omgevingswet

Beroepen tegen een projectbesluit, tegen een goedkeuringsbesluit als bedoeld in artikel 16.72 en tegen uitvoeringsbesluiten behandelt de Afdeling bestuursrechtspraak met toepassing van afdeling 8.2.3 Awb — de versnelde behandeling. Zij beslist binnen zes maanden na ontvangst van het verweerschrift (lid 3), met de mogelijkheid die termijn in bijzondere omstandigheden met ten hoogste drie maanden te verlengen (lid 4). Wint zij advies in bij de Stichting Advisering Bestuursrechtspraak, dan brengt die binnen twee maanden na het verzoek advies uit (lid 2). Wordt de bestuurlijke lus toegepast, dan gelden in plaats daarvan zes maanden tot de tussenuitspraak en zes maanden daarna tot de einduitspraak (lid 6).

Een termijn die u uit het hoofd noemt, is in dit vak een termijn die u een keer misloopt. Daarom staat bij elke termijn in een antwoord van LEO het artikel, het lid en de toestand waaruit hij komt.